مصاحبت را مىرساند . و بقيه الفاظ آيه روشن است . * ( « فَلَمَّا جاءَهُمْ بِآياتِنا إِذا هُمْ مِنْها يَضْحَكُونَ » ) * منظور از عبارت « همين كه آيات ما را آورد » اظهار معجزاتى است كه بر رسالت آن جناب دلالت مىكرد . و مراد از اينكه فرمود « ناگهان از آن به خنده درآمدند » اين است كه به منظور استهزاء و خوار شمردن آيات خدا خنديدند . * ( « وَما نُرِيهِمْ مِنْ آيَةٍ إِلَّا هِيَ أَكْبَرُ مِنْ أُخْتِها . . . » ) * كلمه « اخت » به معناى مثل و مانند است . و جمله * ( « هِيَ أَكْبَرُ مِنْ أُخْتِها » ) * كنايه است از اينكه هر يك از اين آيتها مستقلا دلالت بر حقيقت رسالت دارد ، و جمله * ( « وَما نُرِيهِمْ مِنْ آيَةٍ . . . » ) * حال از ضمير « منها » است . و معنايش اين است كه : وقتى معجزات را ديدند ناگهان از آن بخنده درآمدند ، در حالى كه هر يك از آن معجزات در دلالت بر حقانيت رسالت و در اعجاز به حد كمال بود و هيچ نقص و قصورى در آن نبود . * ( « وَأَخَذْناهُمْ بِالْعَذابِ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ » ) * - يعنى ما آنان را به عذاب دنيايى گرفتيم ، به اميد اينكه دست از استكبار بردارند و از لجبازى به سوى قبول رسالت برگردند . و مراد از عذاب مذكور همان بلاهايى است كه بر بنى اسرائيل نازل شد ، مانند : قحطى ، كمى ثمرات ، طوفان ، ملخ ، شپش ، قورباغه ، و خون كه هر يك جدا جدا بلايى بزرگ بودند كه تفصيلش در سوره اعراف آمده . * ( « وَقالُوا يا أَيُّهَا السَّاحِرُ ادْعُ لَنا رَبَّكَ بِما عَهِدَ عِنْدَكَ إِنَّنا لَمُهْتَدُونَ » ) * كلمه « ما » در جمله * ( « بِما عَهِدَ عِنْدَكَ » ) * مصدريه است ، و جمله را معناى « به عهده عندك » مىدهد . و منظور از اين عهد - به طورى كه گفته‌اند - عهدى است كه خدا به موسى ( ع ) داده بود كه اگر بنى اسرائيل ايمان آوردند بلا را از ايشان بردارد . و جمله * ( « يا أَيُّهَا السَّاحِرُ » ) * خطاب قوم فرعون به موسى ( ع ) است كه خطابى است از در استهزاء و استكبار ، هم چنان كه در جمله « * ( ادْعُ لَنا رَبَّكَ ) * - پروردگارت را بخوان » نيز اين استهزاء و استكبار به چشم مىخورد ، چون اگر اين منظور را نداشتند مىگفتند « خدا را بخوان » . و مراد از اين جمله آن است كه از موسى بخواهند دعا كند تا عذاب از ايشان برداشته شود كه اگر برداشته شود به وعده خود عمل نموده ، ايمان مىآورند ، و به راه هدايت در مىآيند . بعضى از مفسرين « 1 » گفته‌اند : « ساحر » در عرف قوم فرعون به معناى عالم است ، و

--> ( 1 ) مجمع البيان ، ج 9 ، ص 50 .